Noman Rani da Kiwon Kifi: Matakai 5 na Fara Sana’ar Abinci mai Samun Riba a Arewa

Labaran Duniya October 31, 2026 · Awanni 1 da suka wuce

Lokacin rani ba lokacin zama babu aiki ba ne. Ta hanyar noman rani da kiwon kifi, manoma da matasa a Arewa na iya samun kudin shiga da abinci a duk shekara. A Arewa, ana yawan shuka kayan lambu na rani daga Nuwamba zuwa Fabrairu, kuma girbi yakan zo cikin makonni 6 zuwa 12. Noman kayan lambu na rani ya samo asali ne a Arewa kuma yana daukar matasa da yawa aiki. Amma riba ba ta tabbata ba. Farashi na canzawa, kuma ruwa da kula da amfanin gona na da muhimmanci.

Gargadi na yanayi: NEMA ta yi gargadin cewa El Niño na iya kawo karancin ruwan sama da fari daga Nuwamba 2026 zuwa Maris 2027. Kafin ka shuka ko ka gina tafkin kifi, ka tabbatar kana da tushen ruwa mai dorewa.

Mataki 1: Zabi Amfanin Gona na Rani

A Arewa maso Yamma (Kano, Kaduna, Katsina, Jigawa, Sokoto, Kebbi), amfanin gona da ake ba da shawara sun hada da tumatir, barkono, albasa, karas, kabeji, latas, alayyahu da alkama. Amfanin gona masu saurin girma suna rage amfani da ruwa.

Ka zabi abin da kasuwa ke bukata a yankinka (Kano, Kaduna, Jos).
Wasu rahotanni sun ce farashin tumatir na karuwa tsakanin Nuwamba da Maris. Wannan ba tabbaci ba ne, ka duba farashin kasuwarka.
Ka fara da kadan har sai ka koyi.

Mataki 2: Kiwon Kifi a Tafkin Tarpaulin

Tafkin tarpaulin ko na roba shi ne mafi saukin farawa ga masu farawa a Najeriya. Ga muhimman abubuwa:

Yawan kifi: Majiyoyi sun yi sabani kan adadin kifi a kowane tafki. Wani bincike ya gano cewa karancin yawan kifi yana ba da sakamako mafi kyau a tafkin tarpaulin. Ka fara kadan, kar ka cika tafki.
Ciyarwa: Kar ka ba su abinci fiye da yadda za su ci cikin minti 5 zuwa 10, domin abincin da ya rage na gurbata ruwa. Ka ciyar da su a lokaci guda a kowace rana.
Ruwa: Iskar oxygen na raguwa a lokacin zafi, kuma ammonia mai yawa na cutar da kifi. Ana ba da shawarar canza wani sashi na ruwa a kowane mako (kimanin kashi 20 zuwa 30 cikin 100). Wannan kiyasi ne daga wata majiya, ka tambayi gogaggen mai kiwo.
Lokaci: Kifi yakan kai girman sayarwa cikin watanni 4 zuwa 6.

Ba a bayar da kiyasin kudin farawa ba, domin farashin kifin yara, abinci da tafki na canzawa. Ka lissafa na yanzu.

Mataki 3: Ban-Ruwa da Kare Amfanin Gona daga Kwari

Ban-ruwa: Ana ba da shawarar ban-ruwa na digo (drip) da rufe kasa (mulch) don rage zafi da asarar ruwa. A rani, kana dogara da ruwan dam, rijiya ko kogi.
Famfo: Ka zabi famfo mai dacewa da gonarka, kar ka bar ruwa ya zube, kuma ka yi hankali da man fetur. (Shawara ta gaba daya.)
Kwari: Manoman kanana a Najeriya na amfani da ruwan ganyen darbejiya (neem), mai, toka, sabulu da mulch. Binciken ya nuna cewa ana bukatar horo da bayanai kan yawan neem da za a yi amfani da shi. Ka dubi gonarka akai-akai, ka tuntubi ma’aikatan noma, kuma ka kiyaye lokacin amfani da magungunan kashe kwari.

Mataki 4: Kasuwanci da Sayarwa

Kafa kungiyar manoma: A Kano, an hada manoman tumatir a kungiyoyi, an kafa cibiyoyin hadawa da rarrabewa a cikin akwatuna, kuma an hada su da masana’antar sarrafa tumatir da kasuwanni. Wannan wani shiri ne na baya, ba na yanzu ba.
Rage asara: Rashin ajiya mai kyau na jawo asara bayan girbi. Ka yi amfani da akwatuna, ka raba mai kyau da mara kyau.
Farashi: Ka san farashin kasuwanni uku kafin ka yarda, ka hadu da sauran manoma don kada a rage maka, kuma ka tuntubi masu sarrafawa kai tsaye. (Shawarwari na gaba daya.)

Mataki 5: Horo da Hadin Kai

Ka shiga kungiyar manoma, ka tuntubi ofishin noma na karamar hukumarka, kuma ka rubuta kudin da ka kashe da wanda ka samu.

Karin Labarai

Karanta karin Tallafin Abinci da Harkar Noma, ka kuma saurari Labaran Safe a labaranhausa.com.

Kammalawa

Noman rani da kiwon kifi na bukatar horo, hadin kai da hakuri.

Ka yi tambayarka kan noma a sashen sharhi, kuma ka tura wannan labari a kungiyoyin manoma na WhatsApp. Ka ziyarci Labaran Hausa na labaranhausa.com don karin shawarwari.

Menu