‘Babu Abin da Zai Koma Irin na Baya’: Ministan Wajen Iran Ya Magantu Kan Hanyar Strait of Hormuz da Tattaunawar Amurka

Marubuci: Richmond Bash| Rukuni: Labaran Duniya & Diflomasiyya | Wuri: Tehran, Iran | Kwanan wata: 25 ga Oktoba, 2026
Ministan Wajen Iran, Abbas Araghchi, ya bayyana cewa mulki da kula da mashigar Strait of Hormuz ba za su koma yadda suke kafin yakin da Amurka da Isra’ila suka kaddamar ranar 28 ga Fabrairu ba. Ya fadi haka ne tun a watan Yuni, kuma jami’an Iran sun ci gaba da maimaita kalaman. Hakan na zuwa a lokacin da Tehran ke nuna shirin tattaunawa ta hanyar shiga tsakani na kasar Pakistan.
Kalaman Araghchi da Sauyin Tsarin Mashigar
Araghchi ya ce mashigar ta zama daya daga cikin “manyan kayan hana kai hari” na Iran, kuma tana karkashin ikon Iran da Oman. Ya ce jiragen ruwa sun dade suna wucewa kyauta, amma hakan zai sauya, Tehran kuma za ta rika caji kan ayyuka. A wani bangare na jawabinsa, ya ce yarjejeniyar fahimtar juna da Amurka ita ce matakin farko na tsarin diflomasiyya, kuma dole a janye shingen jiragen ruwan Amurka gaba daya.
Daga baya, kakakin Ma’aikatar Harkokin Wajen Iran, Esmaeil Baqaei, ya maimaita matsayin. Ya ce karkashin sashe na biyar na yarjejeniyar, Iran ce za ta rika kula da mashigar tare da tuntubar Oman da kuma tattaunawa da kasashen shiyar. Wato Tehran na son tsarin tsaro da ya fito daga cikin kasashen yankin da kansu.
Yarjejeniyar Pakistan da Batun Shingen Amurka
A watan Yuni, Firaministan Pakistan Shehbaz Sharif ya sanar cewa yarjejeniyar fahimtar juna za ta fara aiki nan take: Iran za ta sake bude mashigar, Amurka kuma ta janye shingen tashoshin jiragen ruwan Iran. Pakistan da Qatar ne masu shiga tsakani, kuma tattaunawar farko a Burgenstock ta Switzerland ta haifar da tsarin kwanaki 60 na zuwa ga yarjejeniya ta karshe. Jakadan Iran a Islamabad, Reza Amiri Moghadam, ya yaba da rawar da Pakistan ta taka.
Sai dai aiwatarwar ta tsaya. A ranar 22 ga Satumba, wani babban jami’in Iran ya fada wa Reuters cewa Tehran za ta iya bude mashigar cikin kwanaki bakwai idan Amurka ta rage matsin lamba na soja, ta kuma janye shingen. Har yanzu ba a samu wannan ba.
Yarjejeniyar Tsaro ta Mecca
A ranar 7 ga Agusta, Saudi Arabia, Turkiyya da Pakistan sun sanya hannu kan Yarjejeniyar Tsaro ta Mecca, wadda ta ce harin makami kan daya daga cikinsu hari ne kan dukansu. Wasu jami’an Iran sun yi mata ba’a da farko, amma Baqaei ya ce babu dalilin damuwa cewa an kulla ta ne a kan Iran, yana mai cewa tana nuna sauyin hangen nesa game da Amurka. Turkiyya kuwa ta ce ba ta kallon yarjejeniyar a matsayin ta gaba da Iran, kuma Iran za ta iya shiga cikinta.
Muhimmancin Mashigar ga Duniya
Strait of Hormuz na daya daga cikin hanyoyin ruwa mafi muhimmanci ga jigilar man fetur da makamashi a duniya. A watan Agusta, zirga-zirgar jiragen ruwa ta ragu sosai, yayin da Iran ke bukatar karin sassauci daga Amurka. Idan rikicin ya ci gaba, farashin makamashi da harkokin tattalin arzikin duniya, har da na kasashen Afrika masu shigo da mai, za su ci gaba da fuskantar matsin lamba.
Abin da Aka Tabbatar da Abin da Ba a Tabbatar Ba
Tabbatacce: kalaman Araghchi da Baqaei da aka ambata a sama, sanarwar Firaministan Pakistan kan yarjejeniyar watan Yuni, da sanya hannu kan Yarjejeniyar Tsaro ta Mecca ranar 7 ga Agusta.
Matsayin Iran (ba a tabbatar da shi daga bangaren Amurka ba): cewa dole a janye shingen kafin a bude mashigar, da cewa Iran da Oman ne ke da ikon mashigar.
Ba a samu tabbaci ba: cewa Iran na nazarin shiga Yarjejeniyar Mecca. Abin da aka samu shi ne ta ce ba ta damu ba, kuma Turkiyya ta ce Iran na iya shiga.
Majiyoyi
- Middle East Eye, ta taqaitaccen bayani (Araghchi, 12 Yuni 2026)
- Marine Insight (Araghchi da MoU)
- IRNA ta GlobalSecurity (Baqaei, Agusta 2026)
- Gulf News (Firaministan Pakistan kan MoU)
- Press TV ta GlobalSecurity (Jakada Moghadam da tattaunawar Burgenstock)
- Reuters ta ARY News (22 Satumba 2026)
- Iran International (Yarjejeniyar Mecca, 7 Agusta 2026)
- IDN Financials (Turkiyya da shigar Iran)
- Argus Media (zirga-zirgar mashigar, Agusta 2026)