Iran Ta Yi Gargadin Katse Wayoyin Intanet Na Karkashin Teku da Cibiyoyin Data Na Amurka Idan Aka Ci Gaba da Yaki
Rukuni: Labaran Duniya & Fasaha | labaranhausa.com
Jami’an tsaron Iran sun fitar da gargadi mai tsanani ga Amurka da Isra’ila cewa za su iya lalata wayoyin intanet na karkashin teku da cibiyoyin adana bayanai (data centres) na Amurka, idan aka sake komawa fada. Barazanar na zuwa ne a lokacin da sha’awar sanin halin da ake ciki a Iran ke karuwa a Najeriya, inda binciken Google Trends ya nuna cewa neman kalmar “iran” ya kai kololuwa (100%).
Gargadi Kan Wayoyin Intanet Na Karkashin Teku
Mai magana da yawun rundunar IRGC, Hossein Mohebbi, ya ce wayoyin intanet bakwai ne ke ratsa karkashin Strait of Hormuz, ya kuma yi alkawarin bayyana “sabbin makasudai da sabbin makamai”. Haka kuma Janar Yadollah Javani na IRGC ya fada wa gidan talabijin na Al-Alam ranar Laraba cewa idan Amurka ta kai hari kan kayayyakin more rayuwar Iran, wayoyin intanet din na cikin abin da Iran za ta iya kaiwa hari.
Wadannan wayoyi na da muhimmanci sosai. Wayoyin karkashin teku a duniya baki daya suna dauke da kusan kashi 99% na zirga-zirgar bayanai tsakanin nahiyoyi. Suna kuma taimakawa wajen mu’amalolin banki, sadarwar kamfanoni da ayyukan ‘cloud’. Wayoyin da ke Hormuz sun hada da AAE-1, FALCON da Gulf Bridge International.
Gyara wayoyin idan aka lalata su a lokacin yaki zai yi wahala. Jiragen ruwan gyara za su zama saukin hari na makamai masu linzami da jirage marasa matuka. Wasu masana kuma sun lura cewa wayoyin Hormuz ba su ne mafi girman kaso na karfin intanet na duniya ba, kuma akwai hanyoyin da za a iya karkata zuwa gare su.
Barazana Ga Cibiyoyin Data da AI
Tun farkon watan nan, Mohsen Rezaei, sakataren Majalisar Koli ta Tsaron Kasar Iran, ya fada wa Press TV cewa Tehran za ta iya kai hari kan wayoyin intanet, cibiyoyin data da cibiyoyin AI masu alaka da Amurka idan wani sabon yaki ya barke. Barazanar ba ta zo daga ba-zata ba. A yakin da ake yi, cibiyoyin data na Amazon Web Services da ke Bahrain da hadaddiyar Daular Larabawa sun riga sun sha hari.
Makomar Shiyar da Diflomasiyya
Amurka da Isra’ila sun fara yaki da Iran ranar 28 ga Fabrairu. Iran ta mayar da martani, ta kuma kusan rufe Strait of Hormuz, Amurka kuma ta kakaba wa tashoshin jiragen ruwan Iran shinge. A watan Yuni kasashen biyu sun sanya hannu kan yarjejeniyar fahimtar juna kan ‘yancin zirga-zirga a mashigar, amma aiwatar da ita ya tsaya saboda sabani kan tsaro.
Kasar Pakistan ce ke kan gaba wajen shiga tsakani. Ministan Wajen Iran, Abbas Araghchi, ya sha komawa Islamabad don tattaunawa da Firaministan Pakistan kan yarjejeniyar tsagaita wuta. A bangaren Iran, ta bukaci Amurka ta janye shingen da ta kakaba kafin a sake bude mashigar. Dangane da makomar mulkin Hormuz, jami’an Iran sun nuna cewa kula da mashigar ba zai koma yadda yake kafin yaki ba.
Abin Da Hakan Ke Nufi Ga Duniya da Afrika
Idan aka lalata wayoyin Gulf, gudun intanet da harkokin kasuwancin bankuna na iya shafuwa a duniya. Wayoyin da ke Hormuz na hada Asiya da Turai ta hanyar Gulf da Masar, don haka kasashen Afrika da ke dogaro da wadannan hanyoyi za su iya fuskantar tsaiko da tsadar sadarwa. Har yanzu ba a bayyana ko Iran na da niyyar aiwatar da barazanar ba, amma masu sa ido na ci gaba da lura da lamarin.
